سوالات پيش‌فرض

پاسخ‌ها

 

پاسخ سؤال سيزدهم-

پاسخ: چنانكه در مقدمه بحث گذشت، در ضمن حجة الوداع و قبل از غدير خم پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله دستور دادند تا طى مراسمى، يكايك اصحاب بر حضرت على عليه ‏السلام وارد شوند و با عبارت «السلام عليك يا اميرالمؤمنين» به حضرت سلام دهند. چنين مراسمى غير از اين نوبت، دو بار ديگر نيز به امر رسول خدا صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله صورت گرفت.

اين كار به آن معنا بود كه پيامبر اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله به امر پروردگار در زمان حيات خود، على بن ابيطالب عليه ‏السلام را حاكم و امير مؤمنان اعلام فرموده است. حتى يكبار كه پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله دستور فوق الذكر را بيان كردند كسى پرسيد: يا رسول اللّه‏ آيا در حال زنده بودن شما، على را امير المؤمنين بناميم؟ پاسخ حضرت مثبت بود. اين سؤال نشان مى‏دهد كه افراد از چنين مراسمى در مى‌‏يافتند كه حتى در زمان حيات رسول خدا صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله اطاعت از حضرت على عليه‏ السلام بر آنها واجب گرديده است.

مهمتر اينكه قبل از غدير‌خم و با نزول آيه ولايت (آيه 55 سوره مائده) در واقع خداوند نيز به صراحت اعلام داشته بود كه علاوه بر رسول خدا صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله حضرت على عليه ‏السلام نيز (كه در آيه‌‏ى مذكور، وصف صدقه دادن در ركوع مورد اشاره قرار گرفته بود) داراى منصب ولايت بر مؤمنان مى‌‏باشد، و نه آنكه پس از رحلت رسول خدا صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله اين ولايت ايجاد خواهد شد. البته بايد توجه داشت، ولايت پيامبر اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله شامل همه‌‏ى مؤمنان از جمله حضرت على عليه ‏السلام بوده و هست اما ولايت امير المؤمين عليه‏ السلام رسول خدا صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله را در بر نمى‌‏گيرد. لذا اگرچه در زمان حيات رسول خدا صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله حضرت على عليه ‏السلام بر م‏ؤمنان ولايت داشتند ولى خود تحت ولايت رسول خدا صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله بودند و لذا مادامى كه پيامبر صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله در ميان مسلمانان بودند حكومت در اختيار حضرت قرار داشت.

نكته: در واقع انگيزه چنين سؤالاتى، تعجب و ناباورى ذهنى سؤال كننده نسبت به مسير حوادث پس از رحلت رسول خدا صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله است به اين معنا كه او نمى‏‌تواند بپذيرد پيامبر اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله اين همه بر جانشينى امير المؤمنين عليه ‏السلام تأكيد كرده و از جمله ماجراى غدير‌خم را با همه عظمتش برپا نموده و در پايان از ده‌ها هزار مسلمان براى خلافت حضرت على عليه ‏السلام بيعت گرفته باشند و... آنگاه همه اين تأكيدات زير پا گذاشته شود، لذا به دنبال عاملى است تا اين خلأ را پر كند در نتيجه مى‏پرسد، اگر پيامبر قبلاً و به دفعات خلافت حضرت على عليه‏ السلام را اعلام مى‌‏فرمود شايد چنين نمى‌‏شد. جواب آن است كه پيامبر اكرم صلى ‏الله ‏عليه ‏و ‏آله چنين كرده بودند. مى‌‏پرسد اگر پيامبر عملاً.... و سؤالات ديگر (از جمله سؤالى كه در شماره بعدى به آن خواهيم پرداخت)بايد گفت: تعجب و ناباورى عميقى كه منشأ سؤالاتى از اين دست مى‌‏شود، حقيقتاً جا دارد و واقعا آنچه اتفاق افتاد بهت‌آور است اما توجه و دقت در آموزه‌‏هاى قرآنى و تحليل‌هاى تاريخى، شبيه آنچه در پاسخ سؤال 11تا 13 آورديم، موجب مى‌‏شود پذيرش حقايق تلخ شكل گرفته در آن دوره تاريخ براى ما مقدور شود.